ANIMALIA et POPULUS – izložba u Muzeju
U Velikoj sali Narodni muzej Kruševac, u četvrtak 5. marta 2026. godine u 13 časova, biće svečano otvorena izložba „ANIMALIA et POPULUS – životinje i ljudi – suživot posvedočen arheološkim zapisom“. Reč je o postavci koja u Kruševac donosi jedinstveni pregled odnosa čoveka i životinja kroz hiljade godina, oslonjen na arheološke nalaze sa prostora Srbije.
Izložba je organizovana povodom manifestacije GODINA ARHEOLOGIJE 2025, u saradnji Narodni muzej u Zrenjaninu i Zavičajni muzej Ruma, sa ciljem da se široj i stručnoj javnosti predstavi bogata arheološka građa koja svedoči o prisustvu i simbolici životinja u materijalnoj kulturi. Posetioci će imati priliku da vide predmete sa motivima životinja – prikazanih verno ili stilizovano – u različitim formama. Od posuđa i terakota do nakita, novca i mozaika. Izrađeni su od gline, kamena, kosti, ćilibara i metala. Potiču iz dugog vremenskog raspona – od mezolita do poznog srednjeg veka.
Autor i idejni tvorac izložbe je Divna Gačić. Stručni saradnici u Kruševcu su Marin Bugar i Maja Ćeranić, muzejski savetnici Narodnog muzeja Kruševac. Postavka je rezultat saradnje više muzejskih i naučnih institucija i brojnih stručnjaka iz Srbije. To joj daje dodatnu težinu i relevantnost.
Put kroz Srbiju
Pre dolaska u Kruševac, izložba je bila predstavljena u Beogradu, u Galeriji Atrijum Biblioteka grada Beograda. Potom je, kao interaktivna i putujuća postavka, gostovala u Zrenjaninu, Vršcu, Čačku i Kragujevcu.
Arheološki nalazi jasno pokazuju koliko su životinje bile neodvojivi deo ljudske svakodnevice. Od najranijih faza ribolova i lova, preko procesa domestikacije – među prvim pripitomljenim vrstama bile su koza, ovca, goveče i svinja – do njihove uloge u poljoprivredi, transportu, vojnim aktivnostima i zabavi, životinje su oblikovale razvoj ljudskih zajednica. Istovremeno, imale su snažnu simboličku i kultnu dimenziju.
Na našem prostoru, motivi životinja u materijalnoj kulturi mogu se pratiti još od mezolita. Posebno mesto zauzima monumentalna ribolika skulptura iz kulture Lepenski Vir. Otkrivena je u Đerdapskoj klisuri, i svedoči o ranoj umetničkoj i duhovnoj vezi čoveka i životinje. Kroz vekove, predstave bika povezivane su sa kultom plodnosti. Na drugoj strani su pas, vo, lav, sova ili soko simbolizovali osobine kojima je čovek težio – odanost, snagu, hrabrost, mudrost i oštrovidost.
Izgled i funkcija predmeta zavisili su od materijala, namene, ali i veštine majstora. Mnogi od njih prevazilaze praktičnu svrhu i predstavljaju autentična umetnička dela. Ona koja danas omogućavaju da razumemo ne samo ekonomsku, već i duhovnu istoriju zajednica koje su ih stvarale.
Izložba „ANIMALIA et POPULUS“ u Narodnom muzeju Kruševac biće otvorena za posetioce od 5. do 31. marta 2026. godine. Za sve koji prate kulturna dešavanja u Kruševcu i Rasinskom okrugu, ovo je prilika da se na jednom mestu sagleda dug i složen suživot ljudi i životinja – ispričan kroz arheološki zapis.
